Analoog is het duurste woord in de autowereld

In 1990 bracht IBM een goedkopere versie van zijn laserprinter uit, die 50 procent trager was. PC Magazine ontdekte dat het dezelfde printer was, met extra chips die hem vertraagden. IBM maakte dus extra kosten om een slechter product voor minder geld te kunnen verkopen. De economen Raymond Deneckere en Preston McAfee gaven dat in 1996 een naam: damaged goods. Wie zijn eigen product met opzet beschadigt, kan dezelfde machine aan twee soorten klanten verkopen, elk voor wat ze willen betalen.

In augustus 2023 deed Porsche het omgekeerde. De 911 S/T heeft de 4,0-liter boxermotor van 525 pk uit de GT3 RS. Hij heeft een handbak waar de RS een PDK heeft, geen achterasbesturing en geen DRS. In Duitsland kostte hij €292.187. De GT3 RS stond in dezelfde configurator op €248.157. Porsche haalde techniek uit de auto en vroeg €44.030 meer.

Een 911 S/T van type 992.1 naast een 911 ST van het oorspronkelijke type op Auto Zürich 2025.

Helemaal eerlijk is die rekensom niet. De S/T is geen uitgeklede RS. Deuren, dak, kap en voorspatborden zijn van koolstofvezel, de velgen van magnesium, de keramische remmen standaard. Een lichte koppeling en een enkelmassa-vliegwiel halen 10,5 kilo roterende massa weg. Met 1.380 kilo is hij bijna 40 kilo lichter dan een GT3 Touring met handbak. Er zijn er 1.963, voor zestig jaar 911. Een deel van die €44.030 gaat dus naar onderdelen en een deel naar de oplage. Hoe de rest is verdeeld, rekent Porsche niet voor.

Waarom werkt damaged goods hier andersom? IBM's klanten kochten een printer om pagina's te printen, en een tragere printer doet minder van wat hij moet doen. Een koper van een S/T koopt geen rondetijd, want Porsche ontwikkelde de auto voor de openbare weg. Hij koopt het werk zelf: koppelen, schakelen, sturen zonder dat de achterwielen meehelpen. Voor deze koper is dat werk het product, en wie iets weghaalt wat dat werk overneemt, maakt de auto in zijn ogen beter. Daar is niets geks aan. In Porsches persmap heet dat puristisch, in de rest van de autowereld analoog. De vraag is alleen wat er nog meer onder dat woord wordt verkocht.

Drie dingen die analoog heten

Analoog kan drie dingen betekenen. Het mechanisme: er zit niets elektronisch tussen de bestuurder en wat de auto doet. De bediening: wijzers en knoppen in plaats van schermen. En de verkooptekst.

Neem de Gordon Murray T.50. Murray presenteerde hem als de ultieme analoge supercar: 986 kilo, 663 pk, een V12 tot 12.100 tpm, een handbak, geen touchscreen, 100 klanten en £2,36 miljoen voor belastingen. Dezelfde auto heeft achterin een ventilator van 400 millimeter, zes aerodynamische standen en ESP en tractiecontrole die je kunt uitschakelen. Analoog slaat hier op de bediening, op wat de bestuurder ziet en aanraakt. Zelfs daar staan twee kleine lcd-schermen naast de grote toerenteller. Onder die bediening regelt elektronica de lucht onder de auto.

Bij de S/T is het vergelijkbaar. Op de uitrustingslijst van een exemplaar bij een Amerikaanse Porsche dealer staan PASM en Power Steering Plus, dus elektronisch geregelde demping en een bekrachtigde stuurinrichting. Dat maakt de auto niet slechter, wel het woord rekbaar.

Mechanisch analoog was iets anders en een stuk goedkoper. De Lotus Elise uit 1996 woog in zijn lichtste opgave 725 kilo, haalde 120 pk uit een Rover K-motor van 1,8 liter en kostte bij zijn introductie ongeveer £19.000. ABS had de eerste serie niet. De S/T, het lichtste model van de 992-generatie, weegt 655 kilo meer. Niemand betaalde bij de Elise iets extra's voor wat er ontbrak. Het ontbrak gewoon, en de auto was licht en betaalbaar.

Een Lotus Elise van de eerste serie op Retro Classics in 2023.

Een woord dat een tegenpool nodig heeft

Er is een reden dat dit woord nu geld oplevert. Taalkundigen noemen het een retroniem: een nieuwe naam voor iets ouds, omdat er iets anders naast is komen staan. De akoestische gitaar heette gewoon gitaar tot de elektrische er was. Een auto zonder scherm had geen naam nodig tot bijna alle auto's er een kregen. De Elise was een lichte Lotus.

De waarde van het woord zit dus niet in de auto zelf. Hij zit in het verschil met de auto's eromheen. Hoe meer de gewone 911 overneemt, hoe meer een koper wil betalen om het zelf te doen. En een verschil kan van twee kanten krimpen.

Hoe gevoel verschilt van een woord

Gevoel laat sporen achter die je kunt meten: kilo's, roterende massa, overbrengingen. Bij de S/T staan die in de persmap en ze zijn echt: bijna 40 kilo is 2,8 procent van een GT3 Touring. Een woord laat geen sporen na. Bij elke auto die analoog heet, is daarom één vraag te stellen: wat is er fysiek anders dan bij de versie ernaast, en hoeveel weegt dat? Een wijzer in plaats van een scherm is een echte keuze, maar hij verandert niets aan wat de auto doet.

Wat het woord later nog waard is, valt niet uit één cijfer af te lezen. Op Bring a Trailer gingen S/T's begin 2026 voor ruim £460.000 weg, meldt The Classic Valuer, ongeveer het dubbele van hun nieuwprijs. RM Sotheby's schat er een met 1.260 kilometer voor zijn veiling in München op 20 november 2026 op €300.000 tot €350.000, zonder reserve. Dat is ruwweg wat hij met ruim €30.000 aan opties nieuw kostte. Een schatting is geen eindprijs, maar een premie die zo uiteenloopt, is geen vaste eigenschap van de auto.

Daaruit volgt iets voor wie de volgende koopt. Als analoog bij de bediening zit, kan elke fabrikant het leveren, want wijzers en knoppen vragen geen nieuw platform. De gewone auto schuift al die kant op. In zijn protocollen van 2026 beloont Euro NCAP vaste knoppen voor richtingaanwijzers, alarmlichten, ruitenwissers, claxon en SOS. De testers prezen de bediening van de BMW iX3, een elektrische SUV. De kilo's zijn lastiger, die kosten koolstofvezel en ontwikkelgeld. Reken dus op meer auto's met dit woord en op weinig schaarste in het woord zelf. Lotus bouwde tot 2021 in totaal 35.124 Elises. De eerste serie heeft nog steeds geen ABS.

Beeld: GMA T.50 at PB 2022 door Prova MO (CC BY-SA 4.0); Porsche 911 ST, Auto 2025, Zurich (20251029-P1074413) door Matti Blume (CC BY-SA 4.0); Lotus Elise (Series 1) 1X7A6612 door Alexander-93 (CC BY-SA 4.0). Afbeeldingen zijn verkleind.