Op 12 september 1997 gaf de provincie Noord-Holland het circuit van Zandvoort een nieuwe milieuvergunning. In mei 2024 werd die vervangen door strengere regels. Op 24 maart 2026 vernietigde de rechtbank Noord-Holland dat besluit: de gemeente was er niet bevoegd voor, de provincie wel. Daarmee kwam volgens de berichtgeving de vergunning van 1997 terug. Gemeente en provincie gingen allebei in hoger beroep bij de Raad van State, en welke regels in de tussentijd gelden, is zelf onderdeel van de procedure.
Dat lijkt bestuursrecht voor omwonenden en ambtenaren. Het bepaalt ook wat een auto in Nederland mag. Sinds 16 maart 2020 geldt op de snelweg overdag 100 km/u, een maatregel na de stikstofuitspraken van de Raad van State van 29 mei 2019. Wat een sportauto verder kan, mag alleen op een circuit. Daarvan heeft Nederland er twee van formaat, Assen en Zandvoort. Voor een van die twee hangt alles aan dit papier.
Geluid als budget
Het circuit heeft, uitzonderingen daargelaten, een plafond van gemiddeld 55 decibel per dag, op punten in de omgeving. Een gemiddelde werkt als een budget. Elke ronde van elke auto neemt er iets van af. Daarom komt er bij de inschrijving voor een trackday een tweede getal bij, voor de auto zelf: op Zandvoort maximaal 92 dB volgens organisator DriversDays, in Top Gear Nederland van 23 juli 2026. Een auto die daarboven zit, kan van de baan worden gehaald. Op Assen noemt dezelfde organisator ongeveer 96 dB. Wie bij GP Elite ongeveer €749 betaalt voor een middag op Zandvoort, koopt asfalt en een stukje van dat budget.
Decibels tellen op een eigen manier. Elke 3 dB is een verdubbeling van de geluidsenergie, dus een auto van 95 dB gebruikt evenveel budget als twee auto's van 92. Daarom ging de zitting van januari 2026 over iets dat klein klinkt. De oude regels stonden 1 dB afwijking toe, de nieuwe 0,1 dB. Eén decibel is 26 procent meer energie, 0,1 dB ruim 2 procent. De advocaat van het circuit zei dat daardoor drie grote evenementen in gevaar kwamen.
Het circuit gezien naar het noorden, met linksonder het zwembad en het Vijverpark en daaromheen woonwijken.
De uitzondering op het budget heet een UBO-dag, van uitzonderlijke bedrijfsomstandigheden. Op zo'n dag mag het circuit boven de norm. De vergunning van 1997 gaf er vijf. Dat zijn de dagen waarop de raceklassen rijden die het publiek kent. Op alle andere dagen rijdt de eigenaar van een 911 GT3 binnen het budget.
Wie heeft recht op de stilte?
Ronald Coase schreef in 1960 over een banketbakker en een dokter die naast elkaar zaten. De machines van de een stoorden de praktijk van de ander. Zijn punt was dat zo'n ruzie twee kanten heeft. Verbied je het lawaai, dan schaad je de bakker. Sta je het toe, dan schaad je de dokter. Konden ze vrij onderhandelen, dan kwam het recht vanzelf terecht bij wie het het meest waard vond, wat de rechter ook besliste.
Rond Zandvoort kan dat niet. Aan de ene kant staat één bedrijf. Aan de andere kant staan duizenden omwonenden, een paar stichtingen en een Natura 2000-gebied waarvan de zandhagedis geen bod kan doen. Dus blijft de vraag bij de rechter liggen.
Die ruzie is jonger dan het circuit. Burgemeester Henri van Alphen wilde gasten naar zijn badplaats trekken en liet op 3 juni 1939 voor het eerst racen op een stratencircuit. In de oorlog zou hij de Duitsers hebben overgehaald om een lange rechte weg aan te leggen, als Paradestrasse voor een overwinningsoptocht. NOS en NH Nieuws vertellen dat allebei, NH Nieuws met het voorbehoud dat het een verhaal is. Wij vonden er geen document bij. Volgens de NOS werd na de oorlog het puin van 35 hotels en 700 huizen de basis voor het circuit, dat in 1948 openging. Over geluid gaat dat verhaal niet.
De Grand Prix van 1969 in de Tarzanbocht, met Graham Hill rechts.
In 1983 moest het circuit aan strengere geluidseisen voldoen. Op 25 augustus 1985 reed Zandvoort zijn laatste Grand Prix voor 36 jaar. Geld was daarbij het grootste probleem, dus de geluidseisen krijgen niet alle schuld. Vanaf 1997 staat het conflict op papier. In 2006 vroeg het circuit extra UBO-dagen, tot twaalf in totaal. De provincie stemde in, de Raad van State haalde er op 21 februari 2007 een streep door. De Masters of Formula 3 weken twee jaar uit naar Zolder. In 2008 liet de provincie uitzoeken of het circuit kon verhuizen, naar Julianadorp bij Den Helder. In 2011 kwamen de twaalf dagen er alsnog. In april 2022 sprak circuitdirecteur Robert van Overdijk van het 35e gelijk in een rechtszaak. Het circuit wint dus meestal, en wat het wint, is steeds een getal.
Wat de Grand Prix kostte
De terugkeer van de Formule 1 in 2021 moest langs stikstof. De natuurvergunning van 2019 beperkte het circuit tot maximaal 337 racedagen per jaar, 28 minder dan de 365 uit 1997. Op 5 juli 2023 bleef die vergunning bij de Raad van State overeind. Een F1-race stoot volgens de rechters niet meer stikstof uit dan een race op de UBO-dagen van de oude vergunning, en de nieuwe bevat een maximum aan dagen en aan stikstof.
De Grand Prix was één weekend. De 28 dagen gelden voor iedereen. Het is een plafond, en hoeveel dagen het circuit echt gebruikt, staat er niet bij. Maar de ruil is duidelijk: het grote evenement werd mede betaald met de kleine dagen eromheen.
Wat er verandert als de Grand Prix weg is
De organisatie besloot zelf om na 2026 te stoppen, vanwege de kosten. Dat verandert de volgende ronde. In de procedures sinds 2019 lag de Grand Prix steeds op de weegschaal. In 2022 woog de voorzieningenrechter de belangen van de race zwaarder dan die van de natuur. De volgende vergunning wordt geschreven zonder dat gewicht, door wie de Raad van State ook aanwijst. Twaalf UBO-dagen zijn lastiger te verdedigen als het grootste evenement weg is, en wij verwachten niet dat het budget ruimer wordt.
Voor de eigenaar komt de uitkomst niet in een uitspraak te staan. Hij komt op het inschrijfformulier. Op 23 juli 2026 was dat 92 dB. Dat is het getal om te volgen, en het is verstandig om het van je eigen auto te weten voordat iemand met een meter het je vertelt.
Beeld: Formula one Circuit Park in the dunes of Zandvoort in the Netherlands (47856564401) door dronepicr (CC BY 2.0); Overzicht van het circuit met links onder het zwembad en Vijverpark, ziende naar het noorden. NL-HlmNHA 54013940 door Cees de Boer (CC0); Drivers at 1969 Dutch Grand Prix door Evers, Joost / Anefo / neg. stroken, 1945-1989, 2.24.01.05, item number 922-5522 (CC BY-SA 3.0 nl). Afbeeldingen zijn verkleind.
.jpg){kind=link}
