Peugeot moest 200 auto's bouwen. Ford moest er 5.000 bouwen en verkopen, en daarna nog eens 500. Die getallen stonden in het reglement van de autosport, en ze verklaren meer over de bijzondere auto's uit de jaren tachtig dan welke ontwerper dan ook.
Homologatie is de regel dat een raceauto moet afstammen van iets wat je in de showroom kunt kopen. De FIA legde vast hoeveel exemplaren er moesten zijn voordat een auto mocht starten. De bedoeling was om prototypes te weren. Het bijeffect was dat gewone kopers racecompromissen op hun oprit kregen, soms zonder er iets aan te hebben.
Wat een getal met een auto doet
Groep B vroeg 200 exemplaren. Bij dat aantal is het goedkoper om een rallyauto van een kenteken te voorzien dan om een straatauto geschikt te maken. De Peugeot 205 Turbo 16 laat dat zien. De motor ging van voorin naar achter de stoelen en de aandrijving naar vier wielen. De versnellingsbak kwam van de Citroën SM. De 200 auto's voor de weg hadden ongeveer 200 pk, minder dan de helft van de rallyversie. Met de 205 bij de dealer deelde hij vooral het silhouet.
Een 205 Turbo 16 voor de weg uit 1985, in Greenwich in 2023. De motor zit achter de twee stoelen, onder de platen en leidingen.
Groep A vroeg 5.000 stuks in twaalf maanden, en dat verandert de opdracht. Vijfduizend auto's verkoop je niet aan een handvol rijke klanten. Je begint dus bij iets wat al in productie is en dat mensen ook willen rijden: een Sierra, een 190, een 3-serie of een Delta uit 1979. Wat de raceauto aan onderdelen nodig had en niet vrij mocht toevoegen, moest op die straatauto terechtkomen. Lancia won met de Delta tussen 1987 en 1992 zes constructeurstitels op rij in de rally, en de Integrale kreeg daarvoor wielkasten voor bredere banden die ook op de oprit stonden.
De 500 van Ford
Het mooiste voorbeeld zit in een bijregel. Wie aan de 5.000 had voldaan, mocht een evolutie homologeren als hij daarvan 500 exemplaren bouwde. Ford bouwde in Genk 5.545 Sierra RS Cosworths. De 500 uit december 1986 gingen naar Aston Martin Tickford om RS500 te worden. In augustus 1987 was de auto gehomologeerd, en hij kostte toen £19.950.
Kijk wat er voor dat geld op kwam. Een motorblok met dikkere wanden. Een grotere turbo en een grotere intercooler. Een sterkere brandstofpomp. Een extra spoiler onder de walvisstaart. Een achteras met verlengde bevestigingspunten die niet werden gebruikt. En een tweede brandstofrail met vier extra injectoren, die op de weg niets deden.
De achterklep van een RS500 uit 1987. De naam komt rechtstreeks uit het aantal dat het reglement vroeg.
De wegversie had 224 pk, ongeveer twintig meer dan de gewone Cosworth. De raceversie, met al die onderdelen wel in bedrijf, kwam volgens verschillende bronnen op 450 tot 485 pk. Ford won er in 1987 de constructeurstitel mee in het wereldkampioenschap toerwagens. De koper op de weg betaalde dus voor hardware die hem niets opleverde, omdat een raceteam ze alleen mocht gebruiken als ze op de straatauto waren gehomologeerd. Zijn auto was het middel om de andere auto te mogen bouwen.
Mercedes deed in 1990 hetzelfde met de 190 E 2.5-16 Evolution II: 502 exemplaren in drie maanden, op ongeveer 1,9 miljoen W201's, voor DM 115.260. Niemand had om die vleugel gevraagd, behalve het raceteam.
De vleugel van een 190 E 2.5-16 Evolution II. Mercedes bouwde er 502 voor de weg.
Decennia later zet die bijregel nog steeds de prijs. In februari 2023 ging een RS500 met 5.192 mijl bij Silverstone Auctions weg voor bijna £600.000. Het record voor een gewone RS Cosworth stond toen op £132.750. Hagerty noemde de RS500-prijs een uitschieter, want zijn eigen richtprijs voor een auto in topstaat was £115.000. Toch ligt er een reden onder: er zijn 500 RS500's en ruim 5.000 andere, en die 500 is een getal uit een reglement.
Het reglement maakte ook slechte auto's
Dit verhaal heeft een vertekening. We kennen de homologatieauto's die zijn blijven bestaan. Citroën moest voor Groep B ook 200 BX 4TC's bouwen. De auto reed drie rally's, werd in Zweden in 1986 zesde en vond op de weg 62 kopers. Citroën kocht er veel terug en liet ze vernietigen. Dezelfde regel, hetzelfde getal als de 205. Een reglement dwingt een fabriek iets te bouwen, en zegt niets over de kwaliteit. De auto's die we nu bewonderen, hadden een goede basis en een fabriek die echt wilde winnen.
Waarom het niet terugkomt
In 1997 maakte de FIA er in de rally een eind aan. Vanaf dat jaar was de World Rally Car de enige weg naar de titel, en Evo schreef later dat die wijziging de homologatieauto voor de weg in feite heeft beëindigd, omdat fabrieken vermogens uitgaven aan kleine series. De autosport ruimde het toeval dus zelf op, met opzet en om het geld.
Daarna veranderden ook de regels voor de weg. Een straatauto is nu een gecertificeerd geheel van software, emissies en veiligheid. Porsche haalde de benzine-718 in juli 2024 uit de EU-verkoop omdat hij niet voldeed aan nieuwe regels voor cyberbeveiliging, terwijl dezelfde auto elders gewoon te koop bleef. Een ombouwbedrijf dat 500 afgeleverde auto's een andere turbo geeft, is daarin moeilijk voor te stellen.
De Toyota GR Yaris lijkt dit tegen te spreken. In oktober 2017 zei Shigeki Tomoyama van Gazoo Racing tegen Evo dat de volgende rally-Yaris een homologatieauto zou krijgen en dat Toyota daarvan 25.000 stuks in één jaar moest bouwen. Die rallyauto kwam er niet: de pandemie verstoorde de tests en vanaf 2022 golden nieuwe regels. Toyota bleef de GR Yaris gewoon bouwen, volgens hoofdingenieur Naohiko Saito ook boven de 25.000 als mensen hem willen. Dat zegt wat er is veranderd. Hij wordt gebouwd voor wie hem koopt, en dan is er geen reden om onderdelen te monteren die alleen een raceteam nodig heeft.
Op de RS500 is die reden nog te zien. Onder de motorkap van een originele auto zit naast de gewone brandstofrail een tweede, met vier gele Weber injectoren, niet aangesloten op de motorcomputer. Ze zijn 500 keer gemonteerd, op auto's die ze niet nodig hadden.
Beeld: Ford Sierra RS500 Cosworth Haynes door Calreyn88 (CC BY-SA 4.0); 1985 Peugeot 205 Turbo 16, engine compartment entire door Mr.choppers (CC BY-SA 3.0); 1987 Ford Sierra RS Cosworth RS500 -433 door Calreyn88 (CC BY-SA 4.0); Black Mercedes-Benz 190 E 2.5-16 Evolution II (54430613239) door More Cars (CC BY 2.0). Afbeeldingen zijn verkleind.
.jpg){kind=link}