Hoe de fiscus bepaalt welke klassieker je koopt

Op 1 juli 2013 stonden er in Nederland 151.256 personenauto's uit de bouwjaren 1975 tot en met 1986 geregistreerd met een oldtimervrijstelling: geen motorrijtuigenbelasting. Per 1 januari 2014 ging de leeftijdsgrens naar 40 jaar, en deze auto's waren te jong. In een brief van 14 april 2015 maakte de staatssecretaris van Financiën de balans op, met standen van januari 2015. Van de 151.256 waren er 31.819 geschorst, 17.389 geëxporteerd en 7.835 gesloopt. Met een kleine restgroep ging het om ongeveer 60.000 auto's, 40 procent, in anderhalf jaar.

Aan de auto's zelf was niets veranderd. Er was een rekening bijgekomen.

De brief splitst het uit per brandstof. Van de 90.000 benzineauto's was 13 procent geschorst, 5 procent geëxporteerd en 4 procent gesloopt. Van de ruim 38.000 diesels was dat 30, 27 en 8 procent. Van de 23.000 LPG-auto's 39, 11 en 6 procent. Benzineauto's hadden een overgangsregeling gekregen: een kwart van het tarief, maximaal €120 per jaar, zolang de auto in december, januari en februari van de openbare weg bleef. Diesel en LPG kregen die niet. Bij bijna de helft van de 8.000 LPG-auto's die bleven betalen, was de gastank eruit gehaald om alsnog in de regeling te passen.

Een autogastank in de kofferbak van een Volvo 264. In Nederland lieten eigenaren zulke tanks na 2014 uitbouwen.

Wie in 2012 twijfelde tussen een Mercedes 240 D en een 230 E uit hetzelfde jaar, kreeg in 2014 het antwoord van de Belastingdienst. De import van diesel- en LPG-oldtimers viel vanaf 2013 volgens de brief vrijwel stil. Van de diesels uit deze bouwjaren stond in januari 2015 ongeveer twee derde niet meer op de weg, om een reden die niets te maken had met hoe ze reden of eruitzagen.

Waarom een auto anders reageert dan een huis

Economen hebben een woord voor wat er hoort te gebeuren: kapitalisatie. Een belasting die elk jaar terugkomt, zit in de prijs van het bezit, want de koper trekt de verwachte rekening af van wat hij wil betalen. Wallace Oates liet dat in 1969 zien voor huizen in New Jersey: hogere onroerendgoedbelasting, lagere huizenprijs.

Een huis kan nergens heen. Een auto wel. Als een Nederlandse koper door de MRB minder wil bieden dan een Duitse, gaat de auto de grens over. De prijs zakt dan niet verder dan wat die Duitser wil betalen, en de rest van het effect zie je terug in het wagenpark. Dat is een redenering en geen meting, want prijzen staan niet in de brief. De 27 procent geëxporteerde diesels past er wel bij. De fiscus bepaalt hier vooral welke klassiekers er in Nederland rondrijden, en pas daarna wat ze kosten.

Een Mercedes 240 D uit 1980. Van de diesels uit deze bouwjaren was in januari 2015 ruim een kwart geëxporteerd.

De datum op het kentekenbewijs

De regels zijn sindsdien opnieuw veranderd. Bij het Belastingplan 2024 is de meeschuivende grens van 40 jaar vervangen door een vaste datum. Volgens de Rijksoverheid geldt de vrijstelling vanaf 1 januari 2028 alleen nog voor voertuigen met een datum eerste toelating vóór 1 januari 1988. Een auto met een latere datum krijgt hem nooit, ook niet op zijn veertigste.

Het wetsvoorstel Fiscale verzamelwet 2027 wil die vaste datum een jaar eerder laten ingaan en de overgangsregeling in 2027 laten vervallen. Zo stond het er op 7 mei 2026, en of het voorstel is aangenomen, is na te kijken bij de Belastingdienst. Die regeling kost in 2026 maximaal €158 en geldt alleen voor auto's op benzine. De auto mag dan in januari, februari en december niet op de openbare weg rijden of staan.

Neem een Porsche 911 Carrera 3.2, gebouwd tot 1989. Twee auto's, dezelfde uitvoering, de ene met een datum eerste toelating in december 1987, de andere in januari 1988. De eerste is straks vrijgesteld. De tweede betaalt het volle tarief, nu en later. Stel dat dat €680 per jaar is, ongeveer wat rekenhulpen voor 2026 geven voor een benzineauto van 1.200 kilo in Noord-Holland. Stel dat je de auto vijftien jaar houdt en 3 procent rekent voor wat dat geld elders had kunnen doen. Dan is het verschil vandaag ongeveer €8.100 waard. Op een auto van €60.000, ook een aanname, is dat 13,5 procent.

Als kopers rekenen zoals de huizenkopers van Oates, hoort de auto van januari zoveel goedkoper te zijn. Of hij dat is, hebben wij niet gemeten. Het is een vergelijking die een koper zelf kan maken, en het getal staat op het kentekenbewijs. Het bouwjaar zegt hier niets.

Twee andere grenzen

Wie importeert, heeft met een andere datum te maken. Een motorrijtuig van 25 jaar of ouder betaalt volgens de Belastingdienst geen BPM, al moet je wel aangifte doen. Bij een auto van 24 jaar kan er nog wel een bedrag staan.

Voor ondernemers schuift een derde grens. De bijtelling voor een auto van de zaak is normaal een percentage van de cataloguswaarde. Voor oudere auto's geldt 35 procent van de waarde in het economisch verkeer: in 2025 voor auto's ouder dan 15 jaar en in 2026 ouder dan 16 jaar. Vanaf 2027 geldt dat alleen nog voor auto's van 25 jaar en ouder, schreef de Belastingdienst op 5 december 2025.

Stel, een auto uit 2006 met een cataloguswaarde van €90.000 en een marktwaarde van €30.000. Bij 35 procent is de bijtelling €10.500. Bij het gewone tarief van 22 procent van de cataloguswaarde is het €19.800. Dat is €9.300 per jaar meer belastbaar inkomen voor dezelfde auto. De youngtimer op de zaak bestond dankzij die regel. Wat het verdwijnen ervan met prijzen doet, weet niemand nog. Wie zo rijdt, doet er goed aan zijn eigen situatie door een adviseur te laten narekenen.

De MRB-grens stond tot 2012 op 25 jaar, daarna op 30, vanaf 2014 op 40 en sinds het Belastingplan 2024 op een vaste datum. Drie wijzigingen, en het voorstel voor 2027 is de vierde. Wie betaalt voor een fiscale status, rekent op een regel die in vijftien jaar nooit lang hetzelfde bleef. Op 1 januari 2028 worden de eerste auto's met een datum eerste toelating in 1988 veertig. Of hun eigenaren dan betalen, schorsen of exporteren, is de volgende telling. De vorige was na anderhalf jaar klaar.

Beeld: Porsche 911 Carrera (1987) (52230053634) door Charles from Port Chester, New York (CC BY 2.0); AutogasTankInSedanBoot door Athol Mullen (CC BY-SA 3.0); 1980 Mercedes-Benz 240 D (W123) (3880543501) door Spanish Coches (CC BY 2.0). Afbeeldingen zijn verkleind.