In de zekeringkast van een BMW M5 uit 2012 zit een zekering die de motor stiller maakt. De Zwitserse omroep SRF publiceerde in maart 2017 een vergelijking: hetzelfde interieur en dezelfde V8, eerst met Active Sound Design aan en daarna met de zekering eruit. Zonder klonk de auto een stuk tammer. De motor was niet veranderd. De luidsprekers zwegen. Een analyse op het blog Not Just Car Noises uit november 2022 becijferde wat ze bij 3.000 tpm en half gas toevoegen: 12 dB bij 50 Hz en 14 dB bij 75 Hz. Tien decibel klinkt ongeveer twee keer zo hard.
De gebruikelijke lezing is dat de geluidsregels dit hebben veroorzaakt: de overheid eist stille auto's, dus de fabrikant houdt de bestuurder voor de gek met een bandje. Dat klopt maar half, want de regels gaan niet over de bestuurder. Ze gaan over de buren.
Wat de regel meet
Een Europese auto krijgt zijn geluidsgoedkeuring op een testbaan. Aan weerszijden staat een microfoon, 7,5 meter van de middenlijn en 1,2 meter hoog. De auto rijdt erlangs op 50 km/h, onder meer met vol gas. Er hangt geen microfoon in de auto. Wat de bestuurder hoort, valt buiten de regel. Voor de snelste categorie (meer dan 200 kW per ton, maximaal vier zitplaatsen, lage zitpositie) stond de limiet in Verordening 540/2014 op 75 dB vanaf 2016 en op 74 dB voor nieuwe typen vanaf 2020. Sinds juli 2026 geldt voor elke nieuwe registratie 72 dB.
Economen noemen lawaai buiten een extern effect: de kosten komen terecht bij iemand anders dan degene die het maakt. Lawaai binnen is gewoon een eigenschap van het product. De regel belast alleen het eerste. Een fabrikant die geluid wil verkopen, heeft dan twee routes. Hij kan het lawaai buiten bewaren voor de momenten waarop niemand meet, of hij kan het binnen zetten, waar het niet meetelt.
De klep en de plek waar niemand meet
De test kijkt naar een klein deel van wat een auto kan. De versnelling wordt gekozen bij een doelwaarde die afhangt van het vermogen per kilo, met een plafond van 2,0 m/s². Een M5 (doelwaarde ongeveer 2,33) en een Mustang GT (ongeveer 2,17) lopen tegen dat plafond aan en worden daarom in een hogere versnelling gemeten, op lagere toeren. Vol gas dus, maar op een toerental waar zo'n motor weinig te zeggen heeft.
Een klep in de uitlaat is daar het logische antwoord op: dicht op lage toeren, open daarboven. De Britse specialist RPM Technik beschrijft dat de kleppen van nieuwere Porsches met roetfilter rond 1.500 tot 1.800 tpm automatisch sluiten en rond 4.000 tpm weer opengaan, en legt het verband met de strengere Europese testen. In de economie heet dit de wet van Goodhart: zodra een maatstaf een doel wordt, meet hij niet meer wat hij moest meten.
De regelgever zag dat ook. Bijlage VII van dezelfde verordening voegt eisen toe tussen 20 en 70 of 80 km/h, en alle rijstanden die het geluid beïnvloeden, moeten eraan voldoen. Sportstand is dus geen vrijbrief. Maar de fabrikant hoeft die metingen bij de typegoedkeuring niet uit te voeren. Hij tekent een verklaring, en de keuringsinstantie mag zelf gaan meten. De bijlage heeft bovendien een bovengrens aan het toerental, die afhangt van het vermogen per ton. Bij 200 kW per ton ligt die op 62 procent van het toerental waarbij het maximale vermogen valt. Reken dat uit voor 6.500 tpm en je komt op ongeveer 4.000 tpm, precies waar die kleppen weer opengaan. Dat het samenvalt, bewijst geen opzet. Het laat wel zien waar de regel ophoudt met kijken.
Een Ford Mustang GT uit 2019. Met de actieve uitlaat kan de eigenaar instellen op welke uren de auto stil start.
Ford heeft het externe effect op zijn eigen manier erkend. In 2017 vertelde het bedrijf hoe de buurman van zijn voormalige hoofd voertuigtechniek, Steve von Foerster, de politie belde toen die met een Shelby GT350 zijn oprit af reed. Het antwoord in de Mustang GT van modeljaar 2018 was een stille start: ongeveer 10 dB minder, tot 72 dB, op tijden die de eigenaar zelf instelt. Ford noemde het Good Neighbor Mode.
De speaker en de plek waar niemand last heeft
De speaker komt voor een deel uit een andere hoek. De F10 M5 ruilde zijn V10 in voor een kleinere V8 met twee turbo's, tegen lagere uitlaatlimieten en met een beter geïsoleerd interieur. Er was minder geluid en er kwam minder binnen. Dat is ook downsizing en comfort, geen geluidsregel alleen. BMW omschreef het systeem als een nauwkeurige weergave van het motorgeluid via de audio-installatie. Volkswagen zet in de Golf GTI een Soundaktor in. Bij de Ford Mustang en de F-150 bewerkt een computer het motorgeluid, en in sommige van die auto's, schreef SRF, hoor je de motor met de ramen dicht wel en met de ramen open niet.
Een luidspreker in een autoportier, niet die van een M5. In de M5 F10 komt een deel van het V8-geluid via de audio-installatie binnen.
Dat klinkt als bedrog, en BMW-fans namen het het merk ook kwalijk. Bekijk het eens als econoom. De speaker geeft het geluid aan de enige die het wil hebben en aan niemand anders. De externe kosten zijn nul. Een klep doet het omgekeerde: die zet het lawaai op straat zodra het toerental stijgt. Wie alleen aan de buren denkt, moet de speaker de nettere oplossing vinden.
Waarom kopers het accepteren, wordt vaak verklaard met het idee dat niemand kan meten wat hij mist. Dat klopt niet. Het is gemeten, en een zekering volstaat. Op een proefrit is er gewoon niets om het mee te vergelijken. Je hoort één auto met de speaker aan, en die klinkt als een V8.
Wie wel vergelijkt, hoort soms iets. De schrijver van die analyse uit 2022 vond de zevende en de negende orde te sterk aanwezig, tonen die niemand met een V8 verbindt. Bij de M5 Competition verdwenen ze weer. In nieuwere modellen is het aandeel volgens SRF teruggebracht tot enkele procenten. Over de M3 en M4 zei BMW in 2015 dat vrijwel al het geluid echt is.
De informatie klopt overigens: het systeem haalt toerental en belasting uit de motor. De speaker liegt niet over wat de V8 doet. Hij liegt over waar het geluid vandaan komt. Dat kost niemand iets behalve de eigenaar, en die kan het op een middag zelf beoordelen. Trek de zekering, rij een rondje en luister. Stop je hem terug?
Beeld: BMW M5 F10 (8694398487) door Alexandre Prévot from Nancy, France (CC BY-SA 2.0); 2019 Ford Mustang GT, rear right side, Coffee & Cars – Littleton 2026-10-03 door Xnatedawgx (CC BY-SA 4.0); Foto door Garvin St. Villier op Pexels. Afbeeldingen zijn verkleind.
.jpg){kind=link}
