Op de zijwand van een band staat een ovaal stempel met een code, en de laatste vier cijfers zijn een datum. 0223 betekent week 2 van 2023. Bij banden van voor 2000 zijn het er drie. Op een auto die maar 2.000 kilometer per jaar rijdt, is dit stempel belangrijker dan alles wat er aan profiel op de band zit.
Een band heeft twee klokken. De ene meet slijtage, in millimeters. De andere meet veroudering, in jaren. De wet in Nederland kijkt bij een personenauto alleen naar de eerste: minimaal 1,6 millimeter profiel. Voor de maximale leeftijd bestaat volgens de ANWB geen regelgeving.
Het stempel op de zijwand. De laatste vier cijfers, 0223, staan voor week 2 van 2023.
Voor de gemiddelde auto is dat een redelijk systeem. James Gutting, destijds hoofd van het bandenlaboratorium van General Motors, zei in 2005 dat de meeste banden opslijten voordat ze verouderen. Wie 15.000 kilometer per jaar rijdt, ziet de tweede klok nooit aflopen.
Een liefhebbersauto valt buiten dat gemiddelde. Stel, een set gaat 30.000 kilometer mee. Dat is een aanname, want het verschilt sterk per band en per auto. Bij 2.000 kilometer per jaar is die set pas na 15 jaar op. Volgens de profielmeter is de band van week 2 van 2023 dus tot 2038 goed. Geen enkele partij die hierover iets zegt, gaat zo ver.
Zes, acht of tien jaar
Wie een getal zoekt, vindt er meerdere.
- Michelin: vanaf vijf jaar elk jaar laten nakijken, op tien jaar vervangen, uit voorzorg en ook het reservewiel.
- Continental: ouder dan tien jaar vervangen.
- ANWB: na 8 tot 10 jaar.
- Nissan, in het instructieboekje van de X-Trail uit 2024: geen band ouder dan zes jaar, gereden of niet.
- Ford en DaimlerChrysler, in 2005: zes jaar. General Motors wilde toen geen vaste termijn noemen.
- De Duitse regels: een caravan mag alleen 100 km/u met banden jonger dan zes jaar.
- De Britse wet, sinds 1 februari 2021: tien jaar, op de vooras van vrachtwagens en bussen. Auto's vallen er niet onder, en historische voertuigen die niet commercieel rijden evenmin.
De korte termijn komt dus van autofabrikanten en een caravanregel. De lange komt van bandenfabrikanten, die het meest zouden verdienen aan een korte. Dat is op het eerste gezicht vreemd.
Lees de teksten erbij en het wordt minder vreemd. Continental schrijft dat de levensduur van een bepaalde band in jaren niet te voorspellen is, en legt de beslissing bij de eigenaar. Michelin schrijft dat er geen enkele regel is die bepaalt hoe lang een band meegaat. De Amerikaanse toezichthouder NHTSA deed jaren onderzoek en kwam in 2008 met een advies zonder leeftijdsgrens: kijk wat de fabrikant zegt. De Amerikaanse brancheorganisatie RMA zei in 2006 dat er geen hard bewijs was voor een uiterste datum.
Onze lezing is dat een getal een aansprakelijkheid is. Een fabrikant die acht jaar zegt, heeft bij elke klapband op zeven jaar een probleem, want dan was acht te ruim. Noem je tien jaar en schrijf je er uit voorzorg bij, dan ligt de keuze bij de eigenaar. Bewijzen kunnen we dat niet. Het is wel wat die teksten doen.
De band die stilstond
Op 10 september 2012 reed een touringcar terug van het festival Bestival toen de band linksvoor klapte. De bus reed een talud op en raakte een boom. De chauffeur en twee passagiers kwamen om. De band was ongeveer 19,5 jaar oud. Een deskundige zei bij het gerechtelijk onderzoek in juli 2013 dat hij al maanden van binnenuit aan het verslechteren was, en dacht dat hij lang als reserve of in opslag had gelegen. De verslagen spreken van een band die half versleten was, al zijn ze daar niet eenduidig over. Lijkschouwer Richard Travers wees erop dat de wet geen leeftijdsgrens kende en dat ouderdom een band gevaarlijk kan maken op een manier die niet te zien is.
Frances Molloy, moeder van een van de slachtoffers, voerde ruim acht jaar campagne voor de Britse wet uit de lijst hierboven. Op een klassieker is die wet niet van toepassing. De eigenaar staat dus waar die busonderneming in 2012 stond: voor de leeftijd van een band geldt voor hem geen grens. Een klassieker weegt minder en rijdt vaak langzamer, dus de vergelijking gaat niet helemaal op. Als die deskundige gelijk had, leek het leven van die band wel op dat van veel klassiekerbanden. Weinig kilometers, veel jaren.
Een verzorgde band kan er jaren goed uitzien. Michelin wijst erop dat veroudering niet altijd aan de buitenkant te zien is.
Een factuur met nieuwe banden zegt niets over de datum op het stempel. Volgens Continental mag een goed opgeslagen, ongebruikte band tot vijf jaar oud als nieuw worden verkocht. Met de zes jaar van Nissan blijft daarvan één jaar over.
Wat de keuze kost
Stel, een set kost €1.200. Vervang je die na zes jaar, dan kost hij €200 per jaar. Na tien jaar is dat €120. Het hele verschil is €80 per jaar, bij 2.000 kilometer vier cent per kilometer. Een set van €3.000 scheelt €200 per jaar, tien cent per kilometer. Dat zijn onze aannames, dus vul je eigen bedragen in.
Daarmee is de keuze minder moeilijk dan de bronnen doen voorkomen. Op een auto die regelmatig harder dan 130 km/u rijdt of op het circuit komt, zouden wij zes jaar aanhouden. Op een klassieker die over binnenwegen toert, zouden wij tien jaar als uiterste grens nemen en vanaf vijf jaar elk jaar laten kijken, zoals Michelin zegt. Dat is een mening. Tien jaar is wel de ruimste termijn die een fabrikant zelf noemt, en een stalling maakt daar geen elf van.
Lees bij de volgende beurt de stempels van alle banden, ook van het reservewiel. Wie een auto verkoopt, zet de cijfers in de advertentie. Wie koopt, vraagt vooraf om een foto van elk stempel. Zet daarna twee datums in de map van de auto: zes en tien jaar na de code. Bij 0223 is dat januari 2029 en januari 2033.
Beeld: Foto door engin akyurt op Unsplash; Foto door Erik Mclean op Pexels; Foto door Mike Norris op Pexels. Afbeeldingen zijn verkleind.