Waarom een auto duurder wordt van wie erin zat

Bijna 16.000 procent: zoveel meer dan een gewone Ford Mustang GT uit 1968 bracht de Mustang uit de film Bullitt op, rekent Hagerty voor. Bij Mecum in Kissimmee viel in januari 2020 de hamer op $3,4 miljoen, met opgeld $3,74 miljoen. De auto was nooit gerestaureerd en zag er ook zo uit. Niets aan het blik of de motor verklaart dat bedrag. Steve McQueen had erin gereden.

Het makkelijke antwoord is dat mensen voor beroemdheid betalen. Dat zegt nog niet waarvoor. Een poster van McQueen is ook beroemd en kost een fractie. Wat zit er in die Mustang dat niet in een poster zit?

Drie verklaringen en een trui

George Newman, Gil Diesendruck en Paul Bloom onderzochten dat in 2011 voor de Journal of Consumer Research. Ze beginnen bij een meetlint uit de nalatenschap van Jacqueline Kennedy Onassis, dat in 1996 $48.875 opbracht. Ze testten drie verklaringen. Associatie: het voorwerp doet aan iemand denken. Marktvraag: er is een volgende koper. En wat zij contagion noemen, besmetting: de overtuiging dat er iets van de vorige eigenaar in het voorwerp is achtergebleven.

De proef ging zo. Deelnemers noemden iemand die ze bewonderden of juist verachtten en gaven aan of ze diens trui zouden kopen. Daarna kregen ze één zin extra. Hij droeg de trui vaak, of hij had de doos nooit opengemaakt. Bij bewonderde eigenaren daalde de koopbereidheid als de trui nooit gedragen was. Bij verachte eigenaren steeg ze juist. Een zin over de vraag op de doorverkoopmarkt werkte in beide groepen dezelfde kant op. De volgende koper telt dus mee, maar hij verklaart niet waarom aanraking telt. In een vervolg werd de trui gesteriliseerd. Volgens het persbericht wilden mensen dan 14 procent minder betalen voor de trui van een bewonderd persoon en 17 procent meer voor die van een verachte.

In 2014 keken Newman en Bloom naar echte veilingen: Kennedy, Marilyn Monroe en Bernard Madoff. Bij de eerste twee brachten voorwerpen met veel lichamelijk contact meer op. Bij Madoff werkte contact negatief.

Dat zijn truien en meetlinten. Voor auto's is dit niet gemeten. Het past wel bij een voorwerp waarin iemand met zijn handen aan het stuur en zijn rug tegen de stoel heeft gezeten.

Dezelfde beroemdheid, verschillende premies

Hagerty vergelijkt voor zijn Power List de opbrengst van zulke auto's met een gewoon exemplaar. Een Volvo 740 estate uit 1988 van Paul Newman bracht $84.777 op, tegen een normale waarde van $4.923. De Rolls-Royce Silver Shadow van Freddie Mercury uit 1974 ging in 2022 voor £286.250, tegen £7.500, al was dat een verkoop voor een goed doel. De auto's van Clark Gable doen gemiddeld 76 procent, over acht verkopen.

Een Rolls-Royce Silver Shadow I uit 1974-1976, hetzelfde type als de auto van Freddie Mercury.

Die percentages vragen om voorzichtigheid. Op een goedkope Volvo is ruim 1.600 procent ongeveer $80.000. Op een dure auto is 76 procent al snel meer geld, dus het percentage zegt ook iets over de basis. En de premie hangt niet alleen aan de persoon. McQueens eigen 911S uit 1970 bracht in augustus 2011 bij RM $1.375.000 op, volgens Jalopnik $1,31 miljoen meer dan een 911T van dat jaar. Dat is ruim twintig keer zoveel. De Mustang zit op ongeveer 160 keer. McQueen was in beide auto's dezelfde. De rol van de auto in zijn verhaal niet, dus associatie telt ook mee.

Slijt de premie? Dat ligt voor de hand, want besmetting werkt alleen bij een koper die weet wie de vorige eigenaar was. Gable overleed in 1960 en staat op die 76 procent. Maar dat ene getal bewijst weinig: zijn auto's waren ook zonder hem duur en de lijst is niet gemaakt om dit te testen. Onderzoek dat het bij auto's meet, hebben we niet gevonden.

Dat de premie aan bewijs hangt, is makkelijker te zien. De Porsche 928 uit Risky Business bracht in 2021 $1,98 miljoen op, en dezelfde auto was volgens Hagerty tien jaar eerder onder de $50.000 verkocht. Newman en zijn collega's merken op dat de koper van dat meetlint zijn geld terug zou willen als het niet uit het huis Kennedy bleek te komen, terwijl er aan het lint niets is veranderd. Daarom hoort zo'n herkomst op papier.

Als de eigenaar de verkeerde is

De besmetting werkt ook omgekeerd. In januari 2018 bood Worldwide Auctioneers in Scottsdale een Mercedes-Benz 770K uit 1939 aan, een open Grosser die was gekocht voor het wagenpark waarmee Hitler en andere kopstukken reden. Een taxateur schatte de auto tegenover Fox News op $5 tot $7 miljoen op eigen merites, dus los van die herkomst. De verkoper beloofde 10 procent van de opbrengst aan het Simon Wiesenthal Center, voor onderwijs over de Holocaust. Het hoogste bod was $7 miljoen, en de reserve werd niet gehaald.

Een Mercedes-Benz 770K uit 1939 in een autotentoonstelling. Dit is niet de auto uit Scottsdale.

Zo'n auto is dus niet onverkoopbaar: er lag $7 miljoen op tafel. Hij kreeg alleen geen premie. Het hoogste bod lag aan de bovenkant van wat de auto zonder die geschiedenis zou doen. De toezegging aan het Wiesenthal Center lijkt in onze lezing op die gesteriliseerde trui. Het voorwerp blijft gelijk, maar de koper hoeft minder na te denken over waar het vandaan komt.

Lastiger voor een koper is een teken dat omslaat na de hamer. De Rolls-Royce Corniche van Jimmy Savile, een Last of Line uit 2002, ging op 30 juli 2012 in Leeds voor £130.000 naar een internetbieder, tegen een schatting van £60.000 tot £90.000. Savile was toen negen maanden dood. In oktober zond ITV de documentaire uit waarin vrouwen hem van seksueel misbruik beschuldigden. Een latere openbare verkoop van die auto hebben we niet gevonden. Wie voor een naam betaalt, neemt een positie in iemands reputatie. Die staat op de dag van de veiling niet vast, ook niet als de eigenaar al dood is.

McQueen geloofde er zelf ook in. In 1977 schreef hij Robert Kiernan, de man uit New Jersey die de Mustang in 1974 had gekocht, dat hij de auto terug wilde. Een prijs noemde hij niet. De auto was voor hem persoonlijk, schreef hij. Hij bood aan een vergelijkbare Mustang voor Kiernan te zoeken, als dat niet te veel geld kostte. Kiernan antwoordde nooit. Zo'n vergelijkbare Mustang was in 2020 volgens de som van Hagerty ruwweg $23.000 waard.

Beeld: NAIAS Original 1968 Mustang GT Bullitt Movie Car, Steve McQueen (39147860754) door F. D. Richards from Clinton, MI (CC BY-SA 2.0); 1974-76 Rolls-Royce Silver Shadow I, rear side door Mr.choppers (CC BY-SA 3.0); 1939 Mercedes Benz 770K (31468249550) door Tony Hisgett from Birmingham, UK (CC BY 2.0). Afbeeldingen zijn verkleind.