"reportedly the Penman coachwork was in disrepair"
Zeven woorden uit de catalogustekst van een Bentley 4½ Litre uit 1930, chassis PB3549, die RM Sotheby's in 2022 in Monterey verkocht voor $698.000. De auto kreeg nieuw een carrosserie van A.C. Penman uit Dumfries, volgens de catalogus de enige bekende W.O. Bentley van die firma. In 1972 kwam hij bij een nieuwe eigenaar, die een andere carrosserie liet bouwen in de stijl van Vanden Plas. Die staat er nu op.
De reden dat een unieke carrosserie verdween, hangt dus aan één bijwoord. Reportedly betekent naar verluidt. Wie dat zei, staat er niet. In dezelfde zin is de nieuwe eigenaar wel de bron voor de technische staat van de auto, en bij de carrosserie houdt die bronvermelding op. Dat is niet slordig. Het is een zin die waar blijft, ook als de carrosserie in 1972 best te redden was.
Zo leest een veilingcatalogus het best. De tekst is geschreven door iemand die weet wat er kan gebeuren als een zin niet klopt, en de bijwoorden markeren waar het huis niet achter gaat staan.
Een 4½ Litre uit 1930 die zijn originele saloon carrosserie van Freestone & Webb nog heeft.
Het vette stukje en de rest
Bij Bonhams staat het met zoveel woorden in de voorwaarden. De algemene kennisgeving aan bieders, hier die voor de veiling in Monaco van 24 april 2026, maakt alleen het vetgedrukte deel van de omschrijving onderdeel van het koopcontract. De rest is de mening van Bonhams, gegeven namens de verkoper. Bonhams werkt voor de verkoper en heeft geen plicht iets te controleren. De lange tekst over eerste eigenaren en racegeschiedenis valt onder die rest.
RM Sotheby's formuleert het anders en komt op hetzelfde uit. In de voorwaarden van zijn online veiling British Classics komen beschrijvingen van de inbrenger en van derden. RM hoeft ze niet te controleren en geeft geen garantie op herkomst of kilometerstand. Verkocht wordt as is, where is, zonder bedenktijd, op de 14 dagen na die de wet een consument geeft die in de EU of het VK van een zakelijke verkoper koopt. De aansprakelijkheid van RM is beperkt tot een bedrag ter grootte van de koperscommissie. Die veiling viel onder RM Auctions Netherlands B.V. en onder Nederlands recht, dus dit speelt ook hier. Voorwaarden verschillen per veiling, dus lees die van de veiling zelf.
Ook het vetgedrukte belooft minder dan het lijkt. In 2007 verkocht de Engelse specialist Stanley Mann een auto als 1930 Bentley Speed Six, voor £425.000. De motor kwam uit 1927 en was opgewaardeerd, de carrosserie was nieuw en het chassis was met veel nieuw staal gerepareerd. De koopster stapte naar de rechter. Het Court of Appeal oordeelde in 2012 dat die omschrijving geen originele motor eiste en geen doorlopende documentatie. Een chassis met het oorspronkelijke nummer was genoeg, en een 1990 Volvo hoeft ook geen motor uit 1990 te hebben, schreef het hof. Wie geschiedenis wil, moet die bedingen. Wat Mann mondeling had toegezegd, ging terug naar de rechter. Dit was een verkoop door een handelaar onder Engels recht en geen veiling, maar het laat zien hoe weinig een modelnaam belooft.
Wat de kunstwereld wel heeft afgesproken
Kunstveilingen hebben hiervoor een woordenlijst. Bij oude meesters staat de volle naam van de schilder voor een werk dat het huis aan hem toeschrijft. Attributed to betekent waarschijnlijk van hem, in elk geval deels. Studio of komt uit zijn werkplaats, van een andere hand. Circle of is iemand uit zijn omgeving, manner of is in zijn stijl en later, after is een kopie. De huizen drukken die lijst af. Een koper weet dus wat elke stap betekent, en volgens Artnet ook dat zijn bescherming bij elke stap kleiner wordt.
In de voorwaarden van Bonhams en RM die wij lazen, staat geen definitie van reportedly of believed. De woorden worden wel gebruikt, dus de lezer moet de ladder zelf maken. Dit is de onze, van hard naar zacht.
- Een genoemde bron. Een 4½ Litre die RM in 2014 aanbood, had een rapport van Bentley specialist Clare Hay in het dossier. Een Ferrari 250 GTE uit 1963, in 2023 bij RM verkocht voor €545.000, heeft matching numbers volgens fabrieksgegevens. Zoiets kun je opvragen.
- Believed. Iemand denkt het. Diezelfde Ferrari is believed to be een van twee overgebleven Le Mans safety cars uit de jaren zestig. Er staat niet wie dat denkt.
- Reportedly. Iemand heeft het gezegd. De schrijver zegt niet wie en staat er zelf niet voor in.
Een Ferrari 250 GTE uit 1962. De auto bij RM was een Series III uit 1963, chassis 4155.
In the style of hoort niet op die ladder. Het klinkt als een slag om de arm, terwijl het de duidelijkste zin in de catalogus is: deze carrosserie is niet van Vanden Plas. PB3549 haalde daarmee $698.000, een 4½ Litre in Amelia Island in 2016 $852.500.
Het woordje by biedt minder houvast. Een 4½ Litre by Vanden Plas werd in 2013 in Villa Erba geschat op €530.000 tot €690.000 en bleef onverkocht. De hoogtepunten noemden originele carrosserie, de lopende tekst een uitgebreide restauratie in 1966 en een vervangen chassisframe. Een andere 4½ Litre by Vanden Plas, met zijn eerste en enige carrosserie, werd in 2014 geschat op $1,8 tot $2,2 miljoen en bleef ook onverkocht. Dezelfde drie woorden in de kop, ongeveer een factor drie in de schatting. Het verschil staat in de lopende tekst.
Wat dit met een bod doet
Alles wat buiten het contract valt, betaal je wel en bezit je niet. Een bod op een auto met een beroemde eerste eigenaar bevat geld voor die eigenaar, terwijl de verkoper daar misschien niet aan vastzit.
Elk bijwoord is daarom een vraag voor de veiling: wie zegt dit, en waar staat het? Een document kun je opvragen. Bij Octane kunnen kopers tijdens de veiling openbaar vragen stellen. Een antwoord is dan nog geen garantie, maar het staat er wel. Wat voor jou echt telt, laat je in de koopovereenkomst zetten, want dat bedoelde het Court of Appeal met bedingen. Komt er geen antwoord, dan haal je wat die zin waard is van je maximum af.
Na de hamer kan dat niet meer. De koper van PB3549 kan niet nagaan of de Penman carrosserie in 1972 te redden was, want die bestaat niet meer. De zin in de catalogus blijft waar.
Beeld: Bentley 4½ Litre - Right side - 20090924 door Sémhur (CC BY-SA 4.0); Paris - Retromobile 2013 - Bentley 4½ Litre sport saloon - 1930 - 103 door Thesupermat (CC BY-SA 3.0); 1962 Ferrari 250 GTE door Writegeist (CC BY 3.0). Afbeeldingen zijn verkleind.
