Gekocht zoals gezien dekt minder dan de verkoper denkt

"Zoals gezien, bereden en accoord bevonden." Dat stond op de kwitantie van een Citroën Visa Club uit 1983, gekocht voor ƒ7.900. De verkoper wist dat de auto na een zware aanrijding was hersteld en dat de verzekeraar van de vorige eigenaren hem als total loss had afgehandeld. Hij zei dat hij dat had verteld en moest dat bewijzen. In december 1990 kwam de zaak bij de Hoge Raad, die de woorden op de kwitantie bij de feiten noemde en er verder niets over zei. Het ging om iets anders. Wie had moeten vertellen, kan de koopster niet tegenwerpen dat ze zelf beter had moeten kijken. En een koper die geen deskundige is, hoeft de auto niet automatisch door een deskundige te laten keuren.

Verkopers schrijven die zin nog steeds op, vaak in de overtuiging dat het risico daarmee bij de koper ligt. Zo werkt het niet. Nutteloos is de zin ook niet. Wat hij doet, is smaller. Dat valt uit de rechtspraak af te lezen. Dit stuk is algemene informatie en geen juridisch advies: elke uitspraak hangt aan zijn eigen feiten.

Wat de wet vraagt

Artikel 7:17 BW zegt dat de afgeleverde zaak aan de overeenkomst moet beantwoorden. De auto moet de eigenschappen hebben die de koper mocht verwachten, gelet op de aard van de zaak en op wat de verkoper erover heeft meegedeeld. In lid 5 staat de uitzondering: de koper kan zich niet beroepen op een afwijking die hij bij de koop kende of redelijkerwijs kon kennen. Daar komt "zoals gezien" juridisch binnen. Het dekt wat te zien was. Voor de rest gaat het om wat de koper mocht verwachten en wat de verkoper wist.

Het maakt uit wie verkoopt. Koopt een consument van een bedrijf, dan kan de verkoper de wettelijke regels niet in zijn voordeel aanpassen (artikel 7:6), en wordt bij een gebrek dat binnen een jaar opduikt vermoed dat het er bij aflevering al was (artikel 7:18a). Bij een particuliere verkoop geldt dat vermoeden niet en moet de koper het bewijzen. De particulier staat dus sterker, maar artikel 7:17 geldt ook voor hem.

Wanneer de woorden wel helpen

In 2015 kocht iemand bij een handelaar een Fiat 280-camper uit 1989 voor €7.500. Op de nota stond "zoals gezien, bereden en akkoord bevonden" en "geen garantie". Na 44 dagen viel de motor uit op de snelweg. Het hof in Den Bosch schreef in februari 2017 dat de garantie-uitsluiting niets afdoet aan de wettelijke eis. Maar ze had de koper wel moeten aanzetten om zijn verwachtingen te matigen, en niet elke onvolkomenheid maakt een camper van 26 jaar non-conform. De koper verloor.

Het hof in Leeuwarden oordeelde in januari 2018 net zo over een Chevrolet Trans Sport van twaalf jaar oud, gekocht voor €2.250, "voetstoots" en "zonder garantie". De koper had de auto op de brug gezien en het laswerk opgemerkt. De APK was tien dagen oud. Het hof noemde de ouderdom, de prijs en die woorden in één adem.

Een Mercedes-Benz SL achter een garage in Auckland, met roest op spatbord en dorpel. Wat een koper zo heeft gezien, kan hij later moeilijk een verrassing noemen.

Voor wie een klassieker verkoopt, is dat goed nieuws met een voorbehoud. De woorden helpen, maar samen met de leeftijd, de prijs en een recente keuring. Ze helpen vooral bij slijtage en bij wat de koper zelf kon zien.

Wanneer ze niet helpen

Bij veiligheid. In 2018 werd een Renault Twingo met ruim 210.000 km verkocht voor €660, zonder garantie. Er bleek een ernstig gecorrodeerde remleiding in te zitten, en de RDW oordeelde dat de APK daardoor was vervallen. De kantonrechter in Amsterdam, die het als consumentenkoop behandelde, zag de koop als ontbonden: de koopster hoefde niet te verwachten dat ze niet veilig de weg op kon. Een lage prijs en een hoge kilometerstand veranderden daar niets aan.

Bij de teller. In 1993 liet de Hoge Raad de vernietiging in stand van de koop van een Golf GTI uit 1985, voor ƒ25.950 gekocht "op eigen bate en schade". De teller stond op 45.228 km, terwijl een garage eind 1986 al 61.963 km had genoteerd. Het hof vond dat een verkoper stilzwijgend garandeert dat de teller klopt, en de clausule hield dat niet tegen.

En bij eerlijke vergissingen. In maart 2022 verkocht een particulier via Marktplaats een Mini Countryman uit 2012 voor €12.800. In de advertentie stond 93.000 km. De RDW had in mei 2021 al 162.223 km geregistreerd. De verkoper had de auto zelf bij een dealer gekocht, en de kantonrechter zag geen opzet. Toch vernietigde die de koop wegens wederzijdse dwaling. De verkoper moest €11.586,83 terugbetalen, de koopprijs minus een gebruiksvergoeding, plus €1.351,56 proceskosten. Zijn argument dat de kopers zelf beter hadden moeten controleren, ging niet op.

Een Mini Countryman van de generatie R60, het type uit de uitspraak van 2024.

Wat dan wel beschermt

Artikel 7:17 kijkt naar wat de verkoper heeft meegedeeld en wat de koper kon weten. Een verkoper die wil dat "zoals gezien" iets betekent, zorgt dus dat er iets gezien is en dat dat later vast te stellen is. Stel, de verkoper van een Alfa uit 1972 zet in de koopovereenkomst: roest in de linkerdorpel, rechterportier overgespoten, motor gereviseerd in 2011 met factuur, kilometerstand niet te controleren. Beide partijen tekenen. Over die vier punten is dan weinig discussie meer over wat de koper wist. De verkoper van de Visa had met één regel op de kwitantie geen bewijs meer hoeven leveren.

Zo'n lijst hoort bij de papieren die een verkoper toch al verzamelt, en bij elke manier van verkopen. Bij Octane stellen kopers tijdens de veiling openbaar vragen, dus het antwoord staat zichtbaar online. Dat vervangt geen koopovereenkomst en het dekt niets wat niemand heeft gevraagd.

Alleen bindt opschrijven ook. De verkoper van de Mini had iets opgeschreven: 93.000 kilometer.

Beeld: Citroen Visa Club 1981 (37505057180) door RL GNZLZ from Chile (CC BY-SA 2.0); Mercedes-Benz SL (36683889995) door Riley from Christchurch, New Zealand (CC BY 2.0); MINI R60 Countryman Cooper Cosmic Blue Metallic (5) door Damian B Oh (CC BY-SA 4.0). Afbeeldingen zijn verkleind.