Een autoverzameling heeft meestal één eigenaar en één persoon die weet wat erin staat, en dat is dezelfde. Hij weet welke auto na twee maanden stilstaan niet meer start zonder trucje, bij welke specialist de originele motor op een stelling ligt, welke aanbetaling nog openstaat en welke van de twee Alfa's de goede is. Op de dag dat hij overlijdt, staan de auto's er nog precies zo. De kennis niet.
Beleggers kennen dit als key person risk: de waarde hangt aan iemand die kan wegvallen. Private-equityfondsen schrijven er een clausule voor in hun contracten. Valt de genoemde persoon weg, dan stopt het fonds met nieuwe investeringen tot er een oplossing is. Bij een verzameling staat zo'n regeling nergens.
Wat de veilinguitslagen laten zien
Het ligt voor de hand dat een nalatenschap dan goedkoop weggaat. De bekende uitslagen zeggen het tegendeel. Willy Michiels, de Belgische bingokoning, overleed in 2020. In september 2026 veilde RM Sotheby's online 94 auto's uit zijn verzameling, grotendeels zonder reserve. Verwacht werd €5 à 6 miljoen, het werd €6,59 miljoen.
Rudi Klein had in Los Angeles een sloperij vol Europese exoten en overleed in 2001. Zijn terrein bleef grotendeels onaangeroerd tot het in oktober 2024 werd geveild: meer dan 500 kavels auto's en onderdelen, bieders uit 39 landen, volgens RM $29,6 miljoen. Een aluminium 300 SL Gullwing, de 26e van 29, ging voor £7,22 miljoen weg. De prijsgids van Hagerty rekent £6,5 miljoen voor een exemplaar in de beste staat.
Wat er dan misgaat, zit dus niet in de eindstand. Hier worden vier dingen op één hoop gegooid, en één ervan is niet eens een verlies.
Wat er al weg was
Neem de bekendste koop uit de verzameling Michiels. In 2017 betaalde hij in Knokke ongeveer €1,2 miljoen voor een Mercedes-Maybach G 650 Landaulet, toen de duurste auto ooit in België geveild. In 2026 ging hij voor €612.500 weg, met 200 kilometer op de teller. Dat is een verlies van bijna de helft, en het heeft niets met zijn overlijden te maken.
Een Mercedes-Maybach G 650 Landaulet op de IAA van 2017, hetzelfde type als dat van Michiels.
Een levende verzamelaar hoeft zijn auto's nooit tegen de markt te houden. Niemand vraagt erom. Bij overlijden gebeurt het voor alle auto's tegelijk, en de boekhouding heeft daar een woord voor: mark-to-market. Een deel van wat dan verloren lijkt, is alleen voor het eerst geteld.
Tijd en haast
Het eerste echte verlies is tijd. Kleins auto's stonden deels buiten in de Californische zon, en veel ervan waren volgens Hagerty wrakken die alleen nog voor onderdelen deugden. Bij Michiels zat zes jaar tussen zijn overlijden en de veiling van de auto's. Een auto die zo lang stilstaat, heeft daarna een rekening voor rubber, remmen en brandstofsysteem.
In Nederland moet de erfgenaam intussen wel iets. Volgens de ANWB moet een auto binnen vijf weken op naam van een erfgenaam, met een verklaring van erfrecht erbij. De verzekering stopt niet vanzelf en de wegenbelasting loopt door, ook als niemand rijdt. Wie niets wil beslissen, kan schorsen, maar moet de auto eerst op naam hebben. Voor één auto is dat een middag. Stel dat het er veertien zijn, dan is het een project voor iemand die net een ouder heeft begraven.
Een auto onder het stof en een onder een hoes in een opslaghal.
Het tweede is haast. John O'Quinn, een advocaat uit Houston, overleed op 29 oktober 2009 met ongeveer 800 auto's. Zijn executeur noemde schulden van ongeveer $90 miljoen. In maart 2010 gingen de eerste auto's al onder de hamer, in Fort Lauderdale 138 stuks zonder reserve, samen $6.843.000. Dat is gemiddeld $49.600. O'Quinn had een eigen researchbibliotheek met een map per auto, dus aan kennis lag het niet. Wie moet verkopen, verkoopt veel tegelijk. Dat drukt de prijs. Amerikaanse rechters noemen dat bij kunst een blockage discount. Bij de ruim 90.000 werken uit de nalatenschap van Andy Warhol stelde Christie's gemiddeld 60 procent korting voor, de rechter kwam op 25.
Zo'n druk kan hier ook ontstaan. Stel, één kind erft een verzameling van €400.000 en verder weinig. In 2026 is €26.230 vrijgesteld, over de eerste €158.669 gaat 10 procent en daarboven 20. Dat is €58.887, gerekend over de waarde op het moment van verkrijging. Voor een partner ligt het anders, die heeft €828.035 vrijstelling. Bij een overlijden vanaf 2026 heeft de erfgenaam 20 maanden voor de aangifte in plaats van 8. Dat scheelt. Hij moet dan nog wel weten welke auto hij verkoopt om te betalen, en voor hoeveel. Wat er in een bepaald geval speelt, is een vraag voor de notaris.
Wat de uitslagen niet laten zien
Dan de kennis, waar dit stuk mee begon. Bij Klein zochten de specialisten van RM uit wat er op het terrein stond en schreven het op. Daar zit de verklaring voor die goede uitslagen. Erfgenamen die bij een groot veilinghuis terechtkomen, kopen de kennis terug, tegen commissie. Hun verzameling was ook groot of bekend genoeg om dat te kunnen.
We zien dus alleen de nalatenschappen die op dat punt al gered zijn. Stel dat een Jaguar uit een verzameling van zes auto's voor een vriendenprijs naar een oud-clubgenoot gaat. Dat levert geen uitslag op. Er bestaat geen register van auto's die te goedkoop zijn verkocht. Hoe groot dit verlies is, weten we dus niet. Niemand anders kan het weten.
Eén vel per auto
De oplossing is saai en kost een avond per auto. Ze sluit aan op wat een verkoper toch al aan papieren nodig heeft. Eén vel, in een map die de erfgenamen kunnen vinden.
- Wat de auto is: chassisnummer, motornummer, wat er origineel aan is en wat niet.
- Waar de papieren liggen, de tweede sleutel en de delen die er niet meer op zitten.
- Wie eraan werkt, wat er als volgende moet gebeuren en hoe hij start.
- Wat hij kostte, en wat iemand onafhankelijks er op welke datum voor gaf.
- Wie ze moeten bellen, en wie niet.
Zonder dat vel zet de eerste die belt de prijs. Een erfgenaam die niet weet wat er staat, kan een bod van €40.000 niet onderscheiden van een bod dat twee keer zo hoog had moeten zijn. Hij tekent en de auto gaat weg. Wat hij gemist heeft, hoort hij nooit.
Beeld: Rusting Vintage and Classic Cars (2551898241) door dave_7 from Lethbridge, Canada (CC BY-SA 2.0); Mercedes-Maybach G 650 Landaulet IMG 0753 door Alexander Migl (CC BY-SA 4.0); Foto door Jacob Skowronek op Unsplash. Afbeeldingen zijn verkleind.
.jpg){kind=link}
